ARABULUCULUK NEDİR VE HANGİ UYUŞMAZLIKLARDA ZORUNLUDUR?
Giriş
Arabuluculuk, taraflar arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmadan, tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin yardımıyla çözülmesini amaçlayan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Günümüzde birçok hukuki uyuşmazlıkta arabuluculuk, daha hızlı ve ekonomik bir çözüm yolu olarak tercih edilmektedir.
Arabuluculuk Nedir?
Arabuluculuk, uyuşmazlık yaşayan tarafların kendi çözümlerini üretmelerine yardımcı olan gönüllü ve gizli bir süreçtir. Arabulucu, taraflar adına karar vermez; tarafların iletişim kurmasına ve ortak bir çözüm bulmasına yardımcı olur.
Arabuluculuğun Temel İlkeleri
Arabuluculuk süreci belirli temel ilkeler çerçevesinde yürütülmektedir:
• Gönüllülük ilkesi
• Tarafsızlık ilkesi
• Eşitlik ilkesi
• Gizlilik ilkesi
• Tarafların serbestçe karar verebilmesi
Bu ilkeler, sürecin adil ve güvenilir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır.
Hangi Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Zorunludur?
Türk hukukunda bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Bunlar arasında:
• İşçi ve işveren uyuşmazlıkları
• Ticari uyuşmazlıkların belirli bir kısmı
• Tüketici uyuşmazlıklarının bazı türleri
• Kira ilişkisinden kaynaklanan belirli uyuşmazlıklar
yer almaktadır.
Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
Arabuluculuk süreci, taraflardan birinin başvurusu ile başlamaktadır. Arabulucu tarafından taraflar toplantıya davet edilmekte ve görüşmeler gerçekleştirilmektedir. Tarafların anlaşmaya varması halinde düzenlenen anlaşma belgesi hukuki sonuç doğurmaktadır.
Arabuluculuğun Avantajları
Arabuluculuk yöntemi taraflara birçok avantaj sağlamaktadır:
• Mahkeme süreçlerine göre daha hızlı sonuç alınması
• Daha düşük maliyetli olması
• Ticari ve sosyal ilişkilerin korunabilmesi
• Gizlilik içerisinde yürütülmesi
• Tarafların çözüm üzerinde söz sahibi olması
Sonuç
Arabuluculuk, uyuşmazlıkların dostane ve etkin şekilde çözümlenmesini sağlayan önemli bir yöntemdir. Tarafların zaman ve maliyet kaybı yaşamadan çözüm elde edebilmeleri açısından arabuluculuk süreci günümüzde giderek daha fazla önem kazanmaktadır.
Arabuluculuk Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk, tarafların bir uyuşmazlığı mahkeme yerine tarafsız bir arabulucu yardımıyla
anlaşarak çözmesidir. Kararı arabulucu değil, taraflar verir.
İşçi–işveren alacakları ve tazminatlar, Ticari davalar, Tüketici Uyuşmazlıkları’nda zorunlu olup, diğer uyuşmazlıklarda isteğe bağlıdır.
Dava şartı zorunlu arabuluculukta ilk birkaç saatlik süreç genelde devlet tarafından karşılanır. Anlaşma olursa ücret taraflarca paylaşılır.
Hukuk fakültesi mezunu, belirli eğitimleri almış ve Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı tarafsız
kişidir.
Arabulucu karar vermez, zorla çözüm dayatamaz, sadece uzlaşmayı kolaylaştırır. Tarafların
çözüm bulamadığı noktada arabulucu çözüm önerisinde bulunabilir.
“Anlaşma belgesi” hazırlanır. Anlaşılan hususlar icra edilebilir olmalıdır. Anlaşma belgesi
mahkeme kararı gücündedir.
“Anlaşamama son tutanağı” düzenlenir. Taraflar bu tutanak ile dava açabilir
İş, Tüketici, Kira ve diğer uyuşmazlıklarda 3+1 hafta, Ticari uyuşmazlıklarda 6+2 hafta
içerisinde süreç tamamlanmalıdır. İhtiyari arabuluculuk süreçleri çok daha kısa sürebilir.
Arabuluculuğa, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri, kamu düzenini
ilgilendirmeyen ve cebri icraya elverişli özel hukuk uyuşmazlıkları elverişlidir. Temel olarakiş, ticari, tüketici, kira ve komşuluk hukuku gibi alanlardan doğan alacak, tazminat ve sözleşme uyuşmazlıklarında arabuluculuk uygulanabilir.
Tüm görüşmeler gizlidir ve mahkemede delil olarak kullanılamaz.
